Toekomstbestendig bouwen: kennis borgen, talent aantrekken en processen optimaliseren met data

De bouw- en installatiebranche kampt met een dubbele uitdaging: enerzijds vertrekken ervaren medewerkers door vergrijzing, anderzijds is het aantrekken én behouden van jong talent een groeiende opgave. Tegelijkertijd worden werkzaamheden steeds complexer door nieuwe technieken, strengere duurzaamheidseisen en veranderende regelgeving. Datagedreven werken en slimme digitalisering zijn een must om deze uitdagingen aan te pakken. Ze helpen kennis beter vast te leggen, processen te stroomlijnen en samenwerking tussen verschillende disciplines te verbeteren en zo de sector toekomstbestendig te maken.

De schreeuwende behoefte aan technisch talent

De vraag naar bouw- en installatietechnici overstijgt al jaren het beschikbare aanbod voor alle functieniveaus: van monteurs en werkvoorbereiders tot tekenaars, engineers, BIM-modelleurs en projectleiders. In 2024 stonden er ruim 60.000 openstaande technische vacatures in Nederland (CBS), waarbij de vraag naar verhouding het grootst is in de bouwnijverheid. Bijna een derde van alle installatiebedrijven heeft zelfs een dermate groot personeelstekort dat zij gedwongen zijn opdrachten te weigeren (Wij Techniek).

Oorzaken en gevolg

De oorzaken van personeelstekort zijn duidelijk identificeerbaar. Er is sprake van beperkte instroom vanuit technische opleidingen op alle niveaus. In het MBO kiest slechts 28% van de 159.000 studenten voor techniek (OCW in cijfers), terwijl in het HBO het aandeel bètatechnische studenten gelijk blijft op 23% en de absolute aantallen zelfs licht dalen (Platform voor technologie). Deze structureel lage instroom in technische richtingen kan de exponentieel stijgende vraag naar vakmensen niet bijbenen.

Naast een tekort aan instroom verliest de sector ook kennis door uitstroom van ervaren medewerkers. Het EIB geeft aan dat ongeveer 22% van de huidige werknemers binnen tien jaar met pensioen gaat. Veel van deze kennis zit in hoofden en is niet gedocumenteerd, waardoor het risico bestaat dat het vakmanschap verloren gaat.

Tegelijkertijd zorgt de snelle groei van de sector door de energietransitie, verduurzamings- en woningbouwopgave voor exponentieel stijgende vraag naar vakmensen. ABN AMRO voorspelt dat de bouwsector in 2025 met 1,0% en in 2026 met 2,5% zal groeien, gedreven door klimaatgerelateerd installatiewerk.

Het gevolg: aannemers kampen met langdurig openstaande vacatures, projectvertragingen en noodgedwongen inhuur van dure externe krachten. Ruim een kwart van het personeel bij kleine bouwbedrijven bestaat inmiddels uit zelfstandigen en 6% uit uitzendkrachten. Een kostbare oplossing die winstmarges onder druk zet (EIB – Bouw in Beeld 2023-2024).

Oplossingen voor personeel, kennis en complexiteit

Datagedreven werken biedt concrete oplossingen voor bovengenoemde uitdagingen. Door processen, kennis en samenwerking te digitaliseren en te structureren, werken bedrijven efficiënter, behouden ze kennis en trekken ze jong talent aan.

1. Kennisborging en vergrijzing

Een groot deel van de ervaring en expertise binnen een organisatie zit in de hoofden van oudere medewerkers. Wanneer deze kennishouders met pensioen gaan, dreigt waardevolle kennis verloren te gaan. Datagedreven systemen bieden een manier om deze kennis vast te leggen en toegankelijk te maken. Enkele voorbeelden:

• Digitale kennisbanken maken procedures, best practices en instructievideo’s beschikbaar voor jongere medewerkers.
• Virtuele leertrajecten stellen nieuwe medewerkers in staat om complexe installaties en projecten te simuleren, zodat zij sneller zelfstandig kunnen werken. Daarnaast bieden simulaties een veilige omgeving voor trial and error.

2. Snellere inwerkperiode en training van jong talent

De instroom van jonge technici is beperkt, terwijl de leercurve steeds steiler wordt door complexere installaties en regelgeving. Datagedreven tools versnellen de inwerkperiode, bijvoorbeeld in de vorm van:

• Interactieve 3D-viewers en AR/VR-trainingsmodules die complexe installaties inzichtelijk maken.
• Digitale instructies en checklists, gekoppeld aan BIM-modellen, die zorgen dat nieuwe medewerkers sneller zelfstandig kunnen werken.
• Feedbackloops en persoonlijke ontwikkelportalen, waarmee progressie wordt gevolgd en begeleiding op maat kan worden geboden.

3. Efficiëntie en procesoptimalisatie

Het tekort aan personeel en de complexiteit van projecten leiden vaak tot vertragingen en hogere faalkosten. Digitalisering maakt processen slimmer en efficiënter. Voorbeelden van toepassingen zijn:

• Automatisering van berekeningen en offertes met behulp van parametrische modellen en andere slimme software zorgt ervoor dat tijdrovend rekenwerk sneller en foutloos wordt uitgevoerd.
• Smart Building Optimizers ondersteunen onderhoud, uitvoering en beheer proactief, waardoor projecten efficiënter en overzichtelijker worden beheerd.
• AI-ondersteuning en Large Language Models maken relevante informatie, normen en voorschriften snel toegankelijk voor medewerkers, zodat beslissingen sneller en beter onderbouwd kunnen worden genomen.

Verhoging van werkplezier en retentie

“Data analyseren is kennis, ernaar handelen is wijsheid”, zoals STARC-founder Christiaan van Kouwen het verwoordt. Jong talent hecht waarde aan flexibiliteit, ontwikkeling en moderne werkomgevingen. In de praktijk betekent dit dat medewerkers minder tijd kwijt zijn aan zoeken naar informatie, dubbel werk en administratieve rompslomp.

• Persoonlijke groeipaden en trainingsprogramma’s via digitale platforms zorgen ervoor dat medewerkers zich altijd en overal kunnen ontwikkelen en hun vaardigheden effectief uitbreiden.
• Directe toegang tot relevante informatie via dashboards en slimme systemen maakt dat bevoegde medewerkers sneller de juiste gegevens vinden en beter geïnformeerde beslissingen kunnen nemen.
• Automatisering van repetitieve taken, zoals rapportages en berekeningen, bespaart tijd en vermindert de kans op fouten.
• Realtime inzicht in projectvoortgang en prestaties helpt teams om beter te plannen, knelpunten sneller te signaleren en projecten efficiënter te beheren.
• Minder fouten door gestructureerde processen en betrouwbare data zorgen ervoor dat de kwaliteit van het werk stijgt en medewerkers meer vertrouwen hebben in hun dagelijkse werkzaamheden.

Slimmer werken, kennis borgen en personeel behouden met data

Datagedreven werken is broodnodig om personeelstekorten te verlichten, kennis te borgen en werkprocessen slimmer en efficiënter te maken. Benieuwd hoe je organisatie hiervan profiteert? Onze experts sparren graag vrijblijvend over de mogelijkheden om datagedreven werken succesvol in te zetten.

Plan een adviesgesprek