Het AI-toepassingsmodel als startpunt: van individueel gebruik tot besluitvorming

AI is allang geen toekomstmuziek meer. In de bouwsector zien we het dagelijks opduiken: een medewerker die ChatGPT gebruikt om een vergadering samen te vatten, een systeem dat op de bouwplaats afwijkingen detecteert via beeldherkenning of een algoritme dat leveranciersselectie ondersteunt. Maar er zit een wereld van verschil tussen die drie voorbeelden. En juist dat verschil bepaalt hoeveel impact AI heeft op jouw organisatie en hoeveel aandacht je eraan moet geven.

Om die verschillen inzichtelijk te maken, werken we bij STARC met het AI-toepassingsmodel. Dit model helpt organisaties in de bouwsector om hun huidige en toekomstige AI-inzet te positioneren. Het brengt structuur aan in de groeiende hoeveelheid van tools, toepassingen en pilots en maakt duidelijk waar de echte kansen liggen.

Drie niveaus met toenemende impact

Het model onderscheidt drie niveaus van AI-inzet. Van persoonlijk gebruik tot autonome besluitvorming. Elk niveau vraagt om een andere aanpak.

1. Individueel gebruik

Dit is het meest herkenbare niveau. Medewerkers gebruiken AI-tools op eigen initiatief, voor hun dagelijkse werk. Denk aan ChatGPT voor het schrijven van teksten, Copilot in Microsoft 365, AI-functies in Excel of een vergaderassistent die automatisch notulen genereert. De meerwaarde is direct voelbaar: tijdwinst, meer focus op inhoud en een frisse invalshoek. De organisatie hoeft hier weinig voor te regelen, maar het loont om het wel te begeleiden en te stroomlijnen voor optimaal gebruik.

2. AI in processen

Op dit niveau is AI geen individueel hulpmiddel meer, maar geïntegreerd in de operationele processen van de organisatie. Van backoffice tot bouwplaats. Denk aan procesautomatisering, predictive maintenance, kwaliteitscontroles en beeldherkenning op de bouwplaats. De meerwaarde is groter dan met individueel gebruik: betere besluitvorming, minder verspilling en betere risicobeheersing. Maar de impact op processen en mensen is ook groter. Dit vraagt om bewuste implementatie, heldere verantwoordelijkheden en draagvlak binnen teams.

3. Besluitvorming met AI

Het derde niveau is het meest verstrekkend. Hier neemt AI beslissingen met directe impact op de bedrijfsvoering. Voorbeelden in de bouwsector zijn de leveranciersselecties, ondersteuning bij aanbestedingen, operationele planning of ontwerpbeslissingen. De voordelen zijn aanzienlijk: snellere besluitvorming, objectievere keuzes en efficiënter gebruik van kennis. Dit niveau vraagt ook om de meeste aandacht voor governance, transparantie en menselijk toezicht. In de praktijk betekent dit dat je vastlegt wie verantwoordelijk is voor een AI-beslissing, wie ervoor zorgt dat de redenering van het systeem uitlegbaar blijft en dat er altijd een mens is die kan bijsturen of corrigeren.

Intern of extern, en waar staat jouw organisatie?

Het model heeft ook een tweede dimensie: intern gebruik versus extern gebruik. Pas je AI toe in je eigen organisatie of heeft het direct invloed op klanten, opdrachtgevers of de buitenwereld? Die vraag is relevant, want extern gebruik brengt extra verantwoordelijkheden met zich mee. Zeker als het gaat om transparantie richting gebruikers.

Een eerlijke vraag om jezelf te stellen: waar wordt AI momenteel al ingezet in jouw organisatie? De kans is groot dat het antwoord verspreid is over alle drie de niveaus. Soms bewust, soms zonder dat het expliciet als AI wordt benoemd. Het toepassingsmodel helpt om daar overzicht in te krijgen.

Van model naar actie

Het AI-toepassingsmodel is geen doel op zich, het is een startpunt. Het brengt in kaart wat er al gebeurt, waar kansen liggen en welke niveaus nog onderbenut zijn. Want hoe dieper AI verweven raakt met je bedrijfsvoering, hoe groter de impact en de autonomie van AI worden en daarmee ook de verantwoordelijkheid die je als organisatie draagt.

Wil je weten wat die verantwoordelijkheid concreet betekent? Dan is het goed om te weten welke Europese spelregels er gelden voor AI-toepassingen en in welk risiconiveau jouw toepassing valt.

Benieuwd welke regels er voor jouw AI-toepassingen gelden? Neem contact op en we denken graag met je mee.

Neem contact op