Data is pas waardevol als je erop kunt bouwen

Door: STARC op 14 oktober 2026 bouwen op data

De civiele sector is de fase voorbij waarin het gesprek vooral ging over het verzamelen van data. Inspectieresultaten, conditiemetingen, tekeningen, areaalgegevens, onderhoudshistorie, contractafspraken en objectinformatie zijn bij veel beheerders al ruimschoots aanwezig. De volgende stap is niet méér data, maar beter begrijpen welke data waarde heeft voor welke beheerbeslissing.

Dit is artikel 3 van de serie ‘Van vervangingsopgave naar voorspelbaar beheer’. Thijs Bergman, Business Analist bij STARC en senior beheerder vaste civiele constructies bij gemeente Amsterdam (stadsdeel Centrum), deelt in deze serie zijn visie op hoe civiele beheerders beter kunnen sturen op onderhoud, renovatie en vervanging.

Data in overvloed

Veel beheerders kunnen putten uit gegevens die tientallen jaren teruggaan. De vraag is dus niet langer of er voldoende data beschikbaar is. De vraag is welke informatie actueel, betrouwbaar en bruikbaar is voor de keuze die vandaag voorligt. Daar ligt de kern van datagedreven werken in de beheerpraktijk.

“Het mooie van deze sector is dat er juist heel veel data is”, zegt Thijs Bergman. “Ons werk beslaat de hele levensfase van objecten, dus je bouwt decennialang informatie op. Dat is enorm waardevol. Tegelijk moet je goed begrijpen wat die data werkelijk betekent.”

Van beschikbaarheid naar inzetbaarheid

De civiele sector beschikt over een grote hoeveelheid informatie uit verschillende perioden, systemen en werkprocessen. Van actuele inspectieresultaten en sensordata tot onderhoudshistorie, tekeningen, areaalgegevens en afspraken die soms decennia teruggaan. Juist die rijkdom aan informatie is waardevol. Maar zij vraagt ook om duiding, weet Thijs uit ervaring.

“Een inspectiewaarde, afkorting, classificatie of objectkenmerk kan in de ene periode, organisatie of applicatie iets anders betekenen dan in de andere. Terminologie verandert, werkwijzen ontwikkelen zich en systemen worden vervangen. Dat maakt de data niet per definitie onbruikbaar. Wel vraagt het om inzicht in de context waarin gegevens zijn vastgelegd.

Wie bronnen zonder die context aan elkaar koppelt, kan een ogenschijnlijk compleet beeld creëren dat toch niet betrouwbaar genoeg is voor een beheerbeslissing. Daar ligt de grens tussen data beschikbaar maken en data daadwerkelijk inzetbaar maken.

Een beheerder die voor één object door meerdere systemen moet zoeken, vervolgens verschillen aantreft en niet weet welke bron leidend is, heeft wel data maar nog geen handelingsperspectief. De informatie levert dan vooral vragen op, terwijl zij juist antwoord zou moeten geven.”

assetbeheer

Semantiek als cruciale tussenlaag

Dat is waar semantiek in beeld komt: de betekenislaag onder de gegevens. Niet alleen vastleggen dát een object een bepaalde conditie heeft, maar ook begrijpen volgens welke definitie, meetmethode en tijdscontext die conditie tot stand kwam.

Het gaat ook om de vraag of twee systemen die eenzelfde veldnaam gebruiken, inhoudelijk werkelijk hetzelfde bedoelen. Zonder die vertaling is koppelen technisch misschien mogelijk, maar bestuurlijk en inhoudelijk risicovol.

“Technisch gezien is het steeds beter mogelijk om oude bronnen en verschillende systemen te koppelen”, aldus Thijs. “De kunst zit in de laag ertussen: zorgen dat die koppeling juist én betrouwbaar gebeurt. Pas dan kun je de afweging die eruit volgt ook vertrouwen.”

Een volwassen informatievoorziening geeft daarom niet alleen antwoord op de vraag: wat weten we over dit object? Zij maakt ook zichtbaar hoe betrouwbaar die kennis is. Waar is de informatie op gebaseerd? Welke bron is leidend? Hoe actueel is de data? Welke onzekerheden blijven bestaan? En wanneer is aanvullende inspectie of validatie nodig?

Niet alle data hoeft (even) perfect te zijn

Dat betekent niet dat alle gegevens binnen een organisatie eerst volledig foutloos moeten zijn voordat datagedreven werken mogelijk wordt. De benodigde betrouwbaarheid hangt samen met de beheerbeslissing en het risico van het object.

Voor sommige objecten is een beperkte onzekerheid te hanteren. Voor andere objecten, met grotere veiligheids- of beschikbaarheidsrisico’s, moeten gegevens aantoonbaar actueel, volledig en betrouwbaar zijn. De waarde van data zit dus niet uitsluitend in de hoeveelheid, maar in de mate waarin die data een proportionele en uitlegbare beslissing ondersteunt.

Dat is een belangrijke verschuiving in denken. Niet: hoeveel data hebben we? Maar: welke waarde heeft deze data voor deze specifieke keuze?

AI vraagt om menselijke regie

Daarmee krijgt ook de discussie over AI meer reliëf. Kunstmatige intelligentie kan patronen herkennen, grote hoeveelheden documenten ontsluiten en scenario’s ondersteunen. Maar AI neemt de fundamentele datavraag niet weg.

Zonder heldere definities, consistente objectrelaties en betrouwbare brondata kan een model vooral sneller redeneren op basis van onjuiste aannames. Dat maakt menselijke regie geen tijdelijke tussenstap, maar een blijvende voorwaarde.

“Het is verleidelijk om te zeggen: hier zijn alle bronnen, doe er maar iets slims mee”, zegt Thijs. “Maar zo werkt het niet. AI moet je voeden met de juiste betekenis en context. Anders laat je het systeem afwegingen maken die je zelf niet goed kunt verklaren of vertrouwen.”

De sector hoeft dus niet te wachten met innovatie tot alle data perfect is. Wel moet de inzet van data en AI aansluiten bij de volwassenheid van de informatiebasis. Begin bij de beheerbeslissing die je beter wilt ondersteunen. Bepaal vervolgens welke informatie daarvoor nodig is, wat de kwaliteit daarvan is en welke betekenisverschillen eerst moeten worden opgelost.

“Pas daarna ontstaat ruimte voor automatisering, voorspellende inzichten en schaalbare besluitondersteuning”, eindigt Thijs.

Data-waardebepaling

Voor STARC ligt daar een duidelijke rol: niet data verzamelen om het verzamelen, maar het bepalen van de waarde van (bestaande) data. Door civiele vakkennis te verbinden met semantiek, datakwaliteit en informatiestructuur ontstaat een informatiebasis die beheerders daadwerkelijk verder helpt.

Niet als vervanging van professionele beoordeling, maar als versterking ervan. Dat is de volgende fase van datagedreven werken in civiel beheer: niet méér data, maar betere beslissingen op basis van data die betekenisvol, betrouwbaar en inzetbaar is.

Wil je scherper krijgen welke informatie binnen jouw organisatie daadwerkelijk waarde heeft voor beheerbeslissingen? STARC helpt je om bestaande data, vakkennis en systemen te verbinden tot betrouwbare informatie waarop je kunt sturen. In een oriënterend en vrijblijvend gesprek verkennen we waar jouw organisatie staat en welke stappen nodig zijn om data beter inzetbaar te maken.

Meer weten?

Neem contact op

Lees ook in deze serie:

– De vernieuwingsopgave begint niet bij vervangen
– Goed beheer is onzichtbaar, maar begint al in het ontwerp