Wat zijn de boetes van de EU AI Act?

Door: Christiaan van Kouwen op 23 maart 2026

De EU AI Act-boetes kunnen oplopen tot maar liefst 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet. Voor bedrijven in de bouw en infra die steeds meer AI-toepassingen inzetten, is het belangrijk om te weten welke boetes je kunt krijgen en hoe je die voorkomt. De boetes onder de EU AI-verordening zijn gebaseerd op verschillende overtredingscategorieën, waarbij verboden AI-systemen de hoogste sancties krijgen. In dit artikel lees je precies welke boetehoogtes onder de AI Act gelden, wanneer je een boete riskeert en hoe je jouw bedrijf compliant houdt met de nieuwe wetgeving.

1: Boetes tot €35 miljoen voor verboden AI-systemen

De zwaarste EU AI Act-sancties gelden voor het gebruik van verboden AI-systemen. Deze boetes kunnen oplopen tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet van je bedrijf, afhankelijk van welk bedrag het hoogst is. Dit is de maximale straf binnen de AI-wetgeving.

Verboden AI-systemen zijn onder andere subliminale technieken die mensen onbewust beïnvloeden, systemen die kwetsbare groepen uitbuiten en socialcreditsystemen. Voor de bouw- en infrasector zijn deze verboden systemen in de dagelijkse praktijk minder relevant, maar het is wel belangrijk om te weten dat bepaalde AI-toepassingen die werknemers monitoren of beoordelen onder strenge regels vallen.

De hoge boetes zijn bedoeld om bedrijven ervan te weerhouden AI-systemen te gebruiken die fundamentele rechten schenden. Ook het omzeilen van de AI Act-vereisten valt onder deze hoogste boetecategorie.

2: €15 miljoen boete bij schending van hoog-risico AI-regels

Voor overtredingen van verplichtingen rond hoog-risico AI-systemen gelden boetes tot 15 miljoen euro of 3% van de jaarlijkse wereldwijde omzet. Deze categorie is zeer relevant voor bouw- en infrabedrijven die AI inzetten voor kritieke processen.

Hoog-risico AI-systemen in jouw sector kunnen zijn: AI voor het beoordelen van constructieve veiligheid, systemen die werknemers selecteren of evalueren, en AI die wordt gebruikt voor het beheer van kritieke infrastructuur. Deze systemen moeten voldoen aan strenge eisen, zoals risicobeoordelingen, documentatie en menselijk toezicht.

Als je bijvoorbeeld AI gebruikt voor het voorspellen van onderhoud aan bruggen of spoorinfrastructuur, moet je aantonen dat het systeem betrouwbaar is en onder menselijke controle staat. Het niet naleven van deze AI-compliance-vereisten kan leiden tot forse boetes.

3: €7,5 miljoen voor het overtreden van transparantievereisten

De laagste boetecategorie bedraagt maximaal 7,5 miljoen euro of 1,5% van de jaarlijkse wereldwijde omzet. Deze AI Act-overtredingen hebben betrekking op transparantie- en informatievereisten.

Transparantievereisten betekenen dat je gebruikers moet informeren wanneer ze interactie hebben met AI-systemen. Denk bijvoorbeeld aan chatbots op je website, AI-gestuurde klantenservice of geautomatiseerde systemen die offertes genereren. Mensen moeten weten dat ze met AI communiceren.

Ook het niet verstrekken van de juiste documentatie aan toezichthouders valt onder deze categorie. Hoewel de boetes lager zijn, kunnen ze nog steeds een aanzienlijke impact hebben op je bedrijf, vooral voor kleinere ondernemingen in de sector.

4: Welke AI-toepassingen vallen onder welke boetecategorie?

Voor bouw- en infrabedrijven is het belangrijk om te weten welke AI-toepassingen onder welke boetecategorie vallen. De meeste AI-tools die jullie gebruiken, vallen waarschijnlijk onder de hoog-risico- of transparantiecategorieën.

AI-toepassing	Risicoclassificatie	Maximale boete
Predictief onderhoud infrastructuur	Hoog-risico	€15 miljoen
AI voor personeelsselectie	Hoog-risico	€15 miljoen
Chatbots klantenservice	Transparantie	€7,5 miljoen
Geautomatiseerde offertes	Transparantie	€7,5 miljoen

AI-systemen voor projectplanning, materiaaloptimalisatie en eenvoudige data-analyse vallen vaak onder de laagste risicoklasse. Systemen die direct invloed hebben op veiligheid of personeelsbeslissingen worden altijd als hoog-risico geclassificeerd.

5: Hoe worden de boetes precies berekend?

De EU AI Act-boetehoogtes worden niet willekeurig bepaald. Toezichthouders kijken naar verschillende factoren bij het vaststellen van de exacte hoogte van een boete binnen de maximumgrenzen.

Belangrijke factoren zijn: de ernst van de overtreding, de duur van de niet-naleving, de omvang van je bedrijf, eventuele voordelen die je hebt behaald door de overtreding, en je medewerking tijdens het onderzoek. Ook eerdere overtredingen kunnen de boete verhogen.

Verzachtende omstandigheden kunnen de boete verlagen. Denk aan het vrijwillig melden van problemen, het snel corrigeren van overtredingen, of het aantonen dat je actief werkt aan complianceverbeteringen. Goede documentatie van je AI-governance kan dus letterlijk geld besparen.

6: Wanneer krijg je daadwerkelijk een boete opgelegd?

Een AI Act-boete krijg je niet zomaar opgelegd. Er gaat meestal een uitgebreid handhavingsproces aan vooraf, waarbij toezichthouders eerst proberen tot een oplossing te komen.

Het proces begint vaak met een klacht, melding of routine-inspectie. Toezichthouders kunnen een waarschuwing geven, een verbeterplan eisen of tijdelijke maatregelen opleggen voordat ze overgaan tot boetes. Je krijgt meestal de kans om overtredingen te corrigeren.

Boetes worden vooral opgelegd bij herhaalde overtredingen, weigering om mee te werken, of situaties waarin de AI-systemen een direct risico vormen. Voor de meeste bedrijven geldt: transparante communicatie en actieve medewerking kunnen een boete voorkomen.

7: Praktische tips om boetes te voorkomen

Het voorkomen van boetes onder de AI-wetgeving in de bouw begint met een goede voorbereiding. Maak een inventaris van alle AI-systemen die je gebruikt, van eenvoudige automatisering tot complexe voorspellingsmodellen.

Stel voor elk AI-systeem vast welke risicoklasse van toepassing is en documenteer dit zorgvuldig. Zorg voor duidelijke procedures rond het gebruik van AI, train je medewerkers in de nieuwe regels en wijs iemand aan als verantwoordelijke voor AI-compliance binnen je organisatie.

Belangrijke actiepunten zijn:

Voer risicobeoordelingen uit voor alle AI-systemen
Documenteer besluitvorming en AI-governance
Informeer gebruikers wanneer ze met AI interacteren
Zorg voor menselijk toezicht op kritieke AI-beslissingen
Houd bij welke data je AI-systemen gebruiken

Een proactieve aanpak van AI-compliance in de infrasector bespaart je niet alleen potentiële boetes, maar verbetert ook de betrouwbaarheid van je AI-systemen.

Voorbereid zijn op de EU AI Act: jouw volgende stappen

De EU AI-verordeningboetes kunnen aanzienlijk zijn, maar met de juiste voorbereiding kun je deze risico’s beheersen. De belangrijkste boetecategorieën lopen van 7,5 miljoen euro voor transparantieovertredingen tot 35 miljoen euro voor verboden AI-systemen.

Voor de meeste bouw- en infrabedrijven ligt het grootste risico bij hoog-risico AI-systemen die worden gebruikt voor veiligheid, onderhoud of personeelsbeslissingen. Door nu te beginnen met een AI-inventaris en het opzetten van complianceprocedures voorkom je problemen in de toekomst.

De EU AI Act is geen theoretische wetgeving meer, maar een praktische realiteit waar je bedrijf mee om moet gaan. Welke AI-systemen gebruik jij al in je bedrijf, en weet je welke compliance-eisen daaraan worden gesteld?

Hoe STARC helpt met EU AI Act-compliance

Wij begrijpen dat de EU AI Act complex lijkt, maar met de juiste aanpak wordt compliance overzichtelijk en beheersbaar. We helpen bouw-, civiele en infrabedrijven om hun AI-systemen compliant te maken zonder dat dit ten koste gaat van innovatie of efficiëntie.

Onze aanpak omvat:

AI-inventaris en risicoanalyse: We brengen al je AI-systemen in kaart en bepalen welke compliance-eisen gelden
Documentatie en procedures: We helpen bij het opzetten van de juiste governance en documentatie
Training en implementatie: Je team leert hoe het compliant kan werken met AI-systemen
Doorlopende monitoring: We zorgen dat je compliance op peil blijft bij nieuwe AI-toepassingen

Door onze diepgaande kennis van zowel AI-technologie als de bouw- en infrasector spreken we jouw taal en begrijpen we de praktische uitdagingen. Ontdek hoe wij bedrijven helpen met digitale transformatie en AI-compliance, of neem direct contact op voor een vrijblijvend gesprek over jouw AI Act-voorbereiding.