Wat is het verschil tussen een AI-audit en een AI-risicobeoordeling?

Door: Christiaan van Kouwen op 27 juni 2026

Een AI-audit en een AI-risicobeoordeling zijn twee verschillende processen die je helpen om verantwoord met artificial intelligence te werken. Een AI-audit controleert achteraf hoe je AI-systemen presteren en of ze voldoen aan regels. Een AI-risicobeoordeling doe je vooraf om mogelijke problemen te identificeren voordat je AI gaat implementeren. Beide zijn belangrijk voor AI-compliance, maar je gebruikt ze op verschillende momenten in het proces.

Wat is een AI-audit en wanneer heb je die nodig?

Een AI-audit is een systematische controle van je bestaande AI-systemen. Hierbij wordt bekeken hoe je artificial intelligence werkt, of het doet wat het moet doen en of het voldoet aan wet- en regelgeving. Je voert een AI-audit uit nadat je AI al hebt geïmplementeerd en in gebruik hebt genomen.

Bij een AI-audit kijken specialisten naar verschillende aspecten van je AI-implementatie. Ze controleren of je datakwaliteit op orde is, of je algoritmes eerlijk werken en of je voldoet aan privacyregels. Ook bekijken ze of je AI-governance op orde is en of je medewerkers weten hoe ze met AI moeten omgaan.

Je hebt een AI-audit nodig wanneer je al een tijdje met AI werkt en wilt controleren of alles nog goed functioneert. Dit kan bijvoorbeeld zijn omdat de regelgeving is veranderd, omdat je problemen hebt ondervonden of omdat je periodiek wilt controleren of je AI-systemen nog steeds betrouwbaar zijn. Ook als je AI-wetgeving moet naleven, zoals de EU AI Act, is een audit vaak verplicht.

Een praktisch voorbeeld: je gebruikt AI voor het automatiseren van offertes in de civiele sector. Na een jaar merk je dat sommige berekeningen niet kloppen. Een AI-audit helpt je dan om te ontdekken waar het misgaat en hoe je het kunt oplossen.

Wat houdt een AI-risicobeoordeling precies in?

Een AI-risicobeoordeling is een preventieve analyse die je doet voordat je AI gaat gebruiken. Het doel is om mogelijke risico’s te identificeren en maatregelen te nemen om problemen te voorkomen. Dit is een proactieve aanpak die je helpt om vanaf het begin veilig en verantwoord met AI te werken.

Tijdens een AI-risicobeoordeling analyseer je welke AI-toepassingen je wilt gaan gebruiken en wat de potentiële gevaren zijn. Je kijkt naar technische risico’s zoals algoritmebias, privacyrisico’s rond dataverwerking en operationele risico’s zoals afhankelijkheid van AI-systemen. Ook beoordeel je ethische aspecten en mogelijke gevolgen voor je medewerkers en klanten.

Het verschil met een audit is dat je bij een risicobeoordeling nog geen AI hebt geïmplementeerd. Je plant vooruit en neemt preventieve maatregelen. Je stelt bijvoorbeeld vast welke AI-implementatie het beste bij je bedrijf past en hoe je risico’s kunt beperken.

In de praktijk betekent dit dat je bijvoorbeeld, voordat je AI inzet voor projectbeheersing in de infrasector, eerst bekijkt welke data je nodig hebt, hoe betrouwbaar de resultaten zijn en wat er gebeurt als het systeem fouten maakt. Op basis daarvan maak je een plan om veilig te starten.

Wanneer moet je kiezen voor een AI-audit versus een AI-risicobeoordeling?

De keuze tussen een AI-audit en een AI-risicobeoordeling hangt af van waar je staat in je AI-traject. Als je nog geen AI gebruikt, begin je met een risicobeoordeling. Als je al AI hebt geïmplementeerd, is een audit de logische volgende stap.

Kies voor een AI-risicobeoordeling wanneer:

Je overweegt AI te gaan gebruiken, maar nog niet bent begonnen
Je wilt uitbreiden met nieuwe AI-toepassingen
Je een nieuwe AI-strategie ontwikkelt
Je wilt voldoen aan de EU AI Act voordat je start
Investeerders of klanten willen weten hoe je omgaat met AI-risico’s

Kies voor een AI-audit wanneer:

Je al AI gebruikt en wilt controleren of het goed werkt
Je problemen hebt ondervonden met je AI-systemen
De regelgeving is veranderd en je moet controleren of je nog compliant bent
Je periodiek wilt evalueren hoe je AI presteert
Je AI wilt optimaliseren of uitbreiden

Veel bedrijven combineren beide aanpakken. Ze starten met een risicobeoordeling, implementeren daarna AI en voeren vervolgens regelmatig audits uit om te controleren of alles nog goed gaat. Dit geeft je de beste controle over je digitale transformatie.

Welke rol speelt de EU AI Act bij AI-audits en risicobeoordeling?

De EU AI Act heeft grote invloed op zowel AI-audits als AI-risicobeoordelingen. Deze wetgeving verplicht bedrijven om bepaalde stappen te nemen, afhankelijk van het risico van hun AI-systemen. Voor veel AI-toepassingen in de bouw en infra betekent dit dat je zowel vooraf als achteraf moet aantonen dat je verantwoord werkt.

De EU AI Act deelt AI-systemen in verschillende risicocategorieën in. Voor hoogrisico-AI gelden uitgebreide verplichtingen, zoals een risicobeoordeling vooraf en continue monitoring achteraf. Voor beperkt-risico-AI gelden lichtere eisen, maar je moet wel transparant zijn over het gebruik van AI.

Voor AI-risicobeoordelingen betekent de EU AI Act:

Je moet vooraf beoordelen in welke risicocategorie je AI valt
Voor hoogrisico-AI moet je een uitgebreide impact assessment maken
Je moet documenteren hoe je risico’s gaat beheersen
Je moet een plan maken voor monitoring en evaluatie

Voor AI-audits betekent de EU AI Act:

Regelmatige controle of je AI nog voldoet aan de eisen
Documentatie van hoe je AI-systemen presteren
Rapportage van incidenten en bijwerkingen
Bewijs dat je maatregelen effectief zijn

In de praktijk betekent dit dat je niet meer om AI-governance heen kunt. Als je bijvoorbeeld AI gebruikt voor het optimaliseren van onderhoudsplanning in de civiele sector, moet je kunnen aantonen dat dit veilig en betrouwbaar gebeurt.

Hoe STARC helpt met AI-audits en risicobeoordelingen

Wij begrijpen dat AI-compliance complex kan zijn, vooral in de technische sectoren waarin je werkt. Daarom helpen we je met een praktische aanpak die past bij jouw situatie. We combineren onze kennis van de civiele en infrasector met expertise op het gebied van AI-governance en de EU AI Act.

Onze diensten voor AI-audits en risicobeoordelingen:

AI-readinessscan – We beoordelen waar je staat en wat je nodig hebt
Risicobeoordeling vooraf – Identificeren van risico’s voordat je AI implementeert
Compliancecheck – Controleren of je voldoet aan de EU AI Act
Uitvoering van AI-audits – Systematische controle van bestaande AI-systemen
Opzet van governance – Structuren en processen voor verantwoord AI-gebruik
Training en begeleiding – Je team leren omgaan met AI-risico’s

We werken stapsgewijs en zorgen ervoor dat je niet verdrinkt in theorie. In plaats daarvan krijg je concrete tools en processen die je direct kunt gebruiken. Of je nu net begint met AI of al ervaring hebt, we helpen je om veilig en compliant te werken.

Wil je weten hoe AI-audits en risicobeoordelingen kunnen helpen bij jouw digitale transformatie? Lees meer over onze aanpak of neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over jouw situatie.