Ben je aansprakelijk als een AI-tool een fout maakt op een project?

Door: Christiaan van Kouwen op 8 juni 2026

Ja, je kunt aansprakelijk zijn als een AI-tool een fout maakt in je project, maar de verantwoordelijkheid hangt af van verschillende factoren. De aansprakelijkheid wordt verdeeld tussen jou als gebruiker, de AI-leverancier en soms de ontwikkelaar. De nieuwe EU AI Act maakt deze verdeling nog complexer door extra verplichtingen in te voeren. Daarom is het belangrijk om de juridische risico’s te begrijpen en je bedrijf goed te beschermen.

Wat betekent juridische aansprakelijkheid bij AI-tools?

Juridische aansprakelijkheid bij AI-systemen betekent dat iemand verantwoordelijk kan worden gehouden voor schade die ontstaat door fouten van kunstmatige intelligentie. Dit verschilt van traditionele aansprakelijkheid, omdat bij AI-fouten meerdere partijen betrokken kunnen zijn: de gebruiker, de leverancier en de ontwikkelaar van het systeem.

Bij traditionele aansprakelijkheid is meestal duidelijk wie de fout heeft gemaakt. Een medewerker maakt een rekenfout, een machine faalt door slecht onderhoud, of een leverancier levert verkeerde materialen. Bij AI-tools ligt dit anders, omdat het systeem zelfstandig beslissingen neemt op basis van geleerde patronen.

Er zijn verschillende soorten verantwoordelijkheid die van toepassing kunnen zijn:

Contractuele aansprakelijkheid: Gebaseerd op afspraken in je contract met de AI-leverancier
Wettelijke aansprakelijkheid: Voortvloeiend uit algemene zorgplichten en regelgeving
Productaansprakelijkheid: Wanneer de AI-tool als een defect product wordt beschouwd
Beroepsaansprakelijkheid: Als professional ben je verantwoordelijk voor de keuzes die je maakt

Voor bedrijven in de civiele techniek betekent dit dat je niet automatisch vrijuit gaat als een AI-tool een fout maakt. Je hebt als professional een zorgplicht tegenover je opdrachtgevers.

Wie is er verantwoordelijk als een AI-tool een verkeerde berekening maakt?

De verantwoordelijkheid voor AI-fouten wordt verdeeld tussen gebruiker, leverancier en ontwikkelaar, afhankelijk van de oorzaak van de fout. Als gebruiker blijf je verantwoordelijk voor het controleren van resultaten en het correct toepassen van de tool. De leverancier kan aansprakelijk zijn voor gebreken in het systeem of voor onjuiste informatie over de mogelijkheden.

Stel dat je een AI-tool gebruikt om funderingsdieptes te berekenen en het systeem een verkeerde uitkomst geeft. Dan hangt de aansprakelijkheid af van verschillende factoren:

Jouw verantwoordelijkheid als gebruiker:

Je hebt de tool correct gebruikt volgens de instructies
Je hebt de juiste inputgegevens aangeleverd
Je hebt de resultaten gecontroleerd waar dat redelijkerwijs verwacht mag worden
Je hebt de tool gebruikt binnen de aangegeven toepassingsgebieden

Verantwoordelijkheid van de leverancier:

Het systeem werkt zoals beloofd volgens de contractafspraken
Er zijn geen bekende fouten die niet zijn gemeld
De tool is geschikt voor het aangegeven gebruik
Updates en onderhoud worden correct uitgevoerd

In de praktijk betekent dit dat je als civiel ingenieur of projectleider altijd een professionele zorgplicht houdt. Je kunt niet zomaar alle verantwoordelijkheid afschuiven op de AI-tool. AI-implementatie vereist daarom altijd een doordachte aanpak, waarbij je de grenzen en mogelijkheden van het systeem goed begrijpt.

Hoe beïnvloedt de EU AI Act jouw aansprakelijkheid?

De EU AI Act introduceert nieuwe verplichtingen voor bedrijven die AI-systemen gebruiken, vooral voor hoogrisicotoepassingen in de bouw en infra. Als gebruiker krijg je meer verantwoordelijkheden op het gebied van risicoanalyse, documentatie en menselijk toezicht. Dit kan je aansprakelijkheid vergroten als je deze verplichtingen niet naleeft.

De wet categoriseert AI-systemen in verschillende risicoklassen. Voor de civiele techniek zijn vooral de volgende relevant:

Hoogrisico-AI-systemen: Systemen die worden gebruikt voor kritieke infrastructuur, veiligheidsbeoordelingen van gebouwen of het beheer van essentiële diensten. Hiervoor gelden strenge eisen voor:

Risicobeheersystemen en impactassessments
Kwaliteit van trainingsdata en testprocedures
Documentatie en traceerbaarheid van beslissingen
Menselijk toezicht en de mogelijkheid om in te grijpen

AI-systemen met beperkt risico: Tools voor ontwerp, planning of procesoptimalisatie. Hiervoor gelden lichtere eisen, maar je moet wel transparant zijn over het gebruik van AI.

De praktische gevolgen voor jouw bedrijf:

Je moet documenteren welke AI-tools je gebruikt en waarom
Bij hoogrisico-systemen moet je een conformiteitsbeoordeling uitvoeren
Je bent verplicht om incidenten te melden bij de toezichthouders
Medewerkers moeten worden getraind in het verantwoord gebruik van AI

Het niet naleven van deze verplichtingen kan leiden tot boetes tot 7% van je jaaromzet. Belangrijker nog: het vergroot je aansprakelijkheid bij schade, omdat je dan niet kunt aantonen dat je zorgvuldig met AI-risico’s bent omgegaan.

Welke verzekering heb je nodig voor AI-gerelateerde schade?

Standaard beroepsaansprakelijkheidsverzekeringen dekken vaak geen AI-gerelateerde schade, omdat deze risico’s meestal zijn uitgesloten in de polisvoorwaarden. Je hebt specifieke AI-dekking nodig, of een uitbreiding van je bestaande verzekeringen, om volledig beschermd te zijn tegen claims die voortvloeien uit het gebruik van kunstmatige intelligentie.

De meeste traditionele verzekeringen hebben uitsluitingen voor schade door:

Fouten in software of algoritmen
Cybersecurity-incidenten gerelateerd aan AI-systemen
Schade door autonome beslissingen van AI-tools
Datalekken of privacyschendingen via AI-toepassingen

Wat je wel en niet gedekt hebt:

Type schade	Standaard verzekering	AI-specifieke dekking
Ontwerpfout door AI-berekening	Meestal niet gedekt	Wel gedekt
Datalek via AI-systeem	Niet gedekt	Wel gedekt
Traditionele ontwerpfout	Wel gedekt	Wel gedekt
Cyberaanval op AI-tool	Meestal niet gedekt	Wel gedekt

Voor optimale bescherming heb je nodig:

Uitgebreide beroepsaansprakelijkheid die expliciet AI-gebruik dekt
Cyberverzekering voor digitale risico’s en datalekken
Productaansprakelijkheid als je AI-gegenereerde ontwerpen levert
Rechtsbijstandverzekering voor procedures rond AI-aansprakelijkheid

Bespreek met je verzekeraar welke AI-toepassingen je gebruikt en laat dit expliciet opnemen in je polis. Het is beter om nu te investeren in goede dekking dan achteraf met een claim te zitten die niet gedekt is.

Hoe minimaliseer je juridische risico’s bij AI-implementatie?

Juridische risico’s bij AI-implementatie minimaliseer je door zorgvuldige voorbereiding, duidelijke contractafspraken en goede documentatie van je beslissingen en processen. Het belangrijkste is dat je altijd professioneel toezicht houdt op AI-gegenereerde resultaten en de grenzen van het systeem respecteert.

Concrete stappen voor risicomanagement:

1. Grondige selectie van AI-tools

Kies leveranciers met een bewezen trackrecord in jouw sector
Vraag naar certificeringen en compliance met relevante normen
Test het systeem uitgebreid voordat je het operationeel inzet
Controleer of de tool geschikt is voor Nederlandse regelgeving

2. Contractafspraken en aansprakelijkheid

Leg vast wat de leverancier wel en niet garandeert
Bepaal wie verantwoordelijk is voor updates en onderhoud
Spreek af hoe incidenten worden gemeld en opgelost
Regel toegang tot ondersteuning en technische documentatie

3. Interne procedures en training

Train medewerkers in het correct gebruik van AI-tools
Stel duidelijke richtlijnen op voor wanneer menselijke controle verplicht is
Creëer checklists voor het valideren van AI-resultaten
Documenteer welke beslissingen gebaseerd zijn op AI-output

4. Documentatie en traceerbaarheid

Houd bij welke AI-tools je gebruikt voor welke projecten
Documenteer de inputgegevens en parameters die je gebruikt
Bewaar de originele AI-output samen met je eigen controles
Leg vast waarom je bepaalde AI-adviezen wel of niet opvolgt

Het doel is niet om alle risico’s uit te sluiten, maar om aan te tonen dat je als professional zorgvuldig handelt. Dit beschermt je niet alleen juridisch, maar zorgt ook voor betere projectresultaten.

Hoe STARC helpt met AI-aansprakelijkheid en risicomanagement

Wij begrijpen de complexiteit van AI-implementatie in de civiele techniek en helpen je om de juridische risico’s beheersbaar te maken. Onze aanpak combineert technische expertise met praktische kennis van de bouw- en infrasector.

Onze ondersteuning bij AI-risicomanagement:

Risicoanalyse van AI-tools, specifiek voor jouw projecten en processen
Ontwikkeling van procedures voor veilig AI-gebruik binnen je organisatie
Training van teams in verantwoord omgaan met AI-systemen
Documentatietemplates die voldoen aan de vereisten van de EU AI Act
Begeleiding bij contractonderhandelingen met AI-leveranciers
Implementatie van governancestructuren voor AI-toepassingen

Door onze ervaring in zowel data-expertise als domeinkennis van civiel en infra kunnen we je helpen om AI-tools effectief en verantwoord in te zetten. We zorgen ervoor dat je niet alleen profiteert van de voordelen, maar ook de risico’s goed beheerst.

Wil je weten hoe je AI veilig kunt implementeren in jouw organisatie? Lees meer over onze ervaring of neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over jouw specifieke situatie.